Ο καιρός αλλάζει

Καταρρακτώδεις βροχές προκαλούν πρωτοφανείς πλημμύρες στο Πακιστάν, ενώ χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, η Ρωσία καίγεται ολοσχερώς. Τα δυο αυτά φαινόμενα είναι συνδεδεμένα με μια μεγάλης κλίμακας ατμοσφαιρική κυκλοφορία, η οποία δημιουργεί ιδιαίτερα μεγάλη βαρομετρική πίεση πάνω από τη Ρωσία. Ένα άλλο σημείο σύνδεσης είναι και το γεγονός ότι αποτελούν στοιχεία αυτού που οι επιστήμονες χαρακτηρίζουν ως υπερθέρμανση του πλανήτη.

Ο βασικός λόγος που εμφανίστηκαν τα συγκεκριμένα καιρικά φαινόμενα έχει να κάνει με τη συμπεριφορά του jet stream (αεροχειμάρρου), ενός ισχυρού ανέμου, σε μεγάλο υψόμετρο, που ταξιδεύει με κατεύθυνση ανατολική και επηρεάζει τον καιρό. Η υψηλή πίεση επάνω από τη Ρωσία είναι ιδιαίτερα έντονη και επίμονη, δημιουργώντας ένα εμπόδιο στην ομαλή κυκλοφορία της ατμόσφαιρας. Παράλληλα δημιουργεί άλλα φαινόμενα, που χειροτερεύουν τη κατάσταση. Τα σύννεφα δυσκολεύονται στο σχηματισμό τους, οπότε και λείπει η βροχή. Κάτω από έναν καθαρό ουρανό, η επιφάνεια του εδάφους θερμαίνεται και χάνει την υγρασία της. Και καθώς όλα στεγνώνουν, ανάβουν φωτιές οι οποίες εξελίσσονται σε πυρκαγιές, που εξαπλώνονται ταχέως. Η άπνοια κρατά τον καπνό κοντά στο έδαφος, επιδεινώνοντας τις δυσάρεστες συνέπειες για την ανθρώπινη υγεία. Τα αιωρούμενα μικροσωματίδια θερμαίνουν την ατμόσφαιρα ακόμη περισσότερο.

Ο ρωσικός καύσωνας είναι έντονος. Πιο καυτός και από οποιαδήποτε άλλη καταγεγραμμένη εποχή. Σύμφωνα με το Βασιλικό Μετεωρολογικό Ινστιτούτο της Ολλανδίας, η Ρωσία ζει θερμοκρασίες τέτοιες, που παρουσιάζονται μια μόνο φορά σε κάθε 400 χρόνια. Μερικές περιοχές μάλιστα, έχουν θερμοκρασίες τέτοιες, που εμφανίζονται κάθε χίλια και πλέον χρόνια.

Σύμφωνα με τον Dr van Oldenborgh, δεν υπάρχει άμεση ιστορική σύνδεση μεταξύ του ρωσικού καύσωνα και των μουσώνων στο Πακιστάν. Ο επικεφαλής όμως της βρετανικής μετεωρολογική υπηρεσίας Peter Stott, σημειώνει πως η υψηλή ατμοσφαιρική πίεση της Ρωσίας εξασθενεί το jet stream στα νότια, προκαλώντας αύξηση του υγρού αέρα των μουσώνων στο νότο. Την ίδια ώρα, ψυχρός αέρας μπαίνει σε μεγάλο ύψος στη περιοχή, προερχόμενος από μέρη της Σιβηρίας πέρα από τον καύσωνα. Η μίξη ψυχρού με θερμό αέρα δημιουργεί ισχυρές καταιγίδες, μετατρέποντας την ατμοσφαιρική υγρασία σε βροχή.

Τέτοιου είδους καιρικά συμβάντα είναι δύσκολο να προβλεφτούν σε εποχική βάση. Τα μοντέλα πρόβλεψης λειτουργούν όταν υπάρχει φυσιολογική κίνηση της ατμόσφαιρας. Όταν παρουσιάζονται εμπόδια, δημιουργούνται πολλά μη γραμμικά φαινόμενα, με δυσανάλογα αποτελέσματα, δυσχεραίνοντας τη πρόβλεψη.

Σε έναν κόσμο όπου το φαινόμενο του θερμοκηπίου αυξάνεται συνεχώς, οι τροπικές περιοχές απλώνονται, κάτι που έχει ήδη παρατηρηθεί. Οι αεροχείμαρροι τόσο στο βορρά όσο και στο νότο αλλάζουν τη πορεία τους. Αυτό οδηγεί σε εμπόδια στην ομαλή κυκλοφορία της ατμόσφαιρας. Κάτι, που όσο ο πλανήτης θερμαίνεται, θα γίνεται όλο και πιο συχνά.

Οι καταρρακτώδεις βροχές και η χιονόπτωση είναι σήμερα πολύ πιο συχνά φαινόμενα από ότι πριν 50 χρόνια. Αυτό είναι αναμενόμενο για έναν πλανήτη που θερμαίνεται. Ο ζεστός αέρας μεταφέρει περισσότερο νερό, το οποίο μετατρέπεται σε βροχή με τις κατάλληλες συνθήκες. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, οι μουσώνες της Ινδίας και του Πακιστάν σημειώνουν μεγαλύτερη βροχόπτωση του κανονικού. Κανένα όμως φαινόμενο δεν μπορεί να αποδοθεί άμεσα στην υπερθέρμανση της γης. Ούτε καν ο ακραίος καύσωνας της Ρωσίας. Όλα όμως ταιριάζουν με τις προβλέψεις, οι οποίες είναι απαισιόδοξες.

(The Economist)