Είναι «αναγκαίο κακό» το Μνημόνιο;

Διαβαστε μαι πολυ ενδιαφερουσα αναδρομη στο προσφατο παρελθον...
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.


Όταν τον Οκτώβριο του 2009 ανέλαβε η νέα κυβέρνηση Παπανδρέου, κανένας δεν μιλούσε για «χρεοκοπία» της Ελλάδος. Βέβαια, η Τράπεζα της Ελλάδος και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιούσαν ότι το έλλειμμα πήγαινε να ξεφύγει σε ποσοστά της τάξης του 10%, όμως είχαν ήδη ληφθεί κάποια μέτρα φορολογικού χαρακτήρα, ενώ και ο απερχόμενος πρωθυπουργός, Κ. Καραμανλής, είχε υπογραμμίσει την ανάγκη λήψης «σκληρών» μέτρων (που τώρα πια βέβαια μοιάζουν με χάδι, σε σύγκριση με τα όσα επέβαλε τελικά η κυβέρνηση Παπανδρέου) για να μην ξεφύγει το έλλειμμα (πάγωμα των μισθών στο δημόσιο τομέα κλπ.).


Ξαφνικά, λίγες μέρες μόλις μετά τις εκλογές, είδαμε το νέο πρωθυπουργό, Παπανδρέου, να μιλάει για οικονομία «στα πρόθυρα της χρεοκοπίας», για «οικονομία στην εντατική», για ασφαλιστικά ταμεία υπό κατάρρευση, ενώ υπουργοί του έμειναν στην ιστορία για εκφράσεις του τύπου «δεν υπάρχει σάλιο», «Τιτανικός» κλπ. Ταυτόχρονα, ανακοινωνόταν ένα παραφουσκωμένο έλλειμμα ύψους 12,7%, καρπός πολιτικής απόφασης και υπερδιπλάσιο από το στόχο-εκτίμηση που είχε θέσει η προηγούμενη κυβέρνηση στο 6%. Όλα αυτά, παράλληλα με μια πρωθυπουργική ρητορική, που μιλούσε, εκ του μη όντος τότε, για μειωμένη εθνική κυριαρχία, δήθεν λόγω των οικονομικών συνθηκών.


Στην αρχή οι αγορές δεν αντέδρασαν. Λίγες εβδομάδες, ωστόσο, μετά την έναρξη της πρωθυπουργικής ρητορικής, ήρθε πρώτα ο οίκος Fitch (ο πλέον αναξιόπιστος και διαπλεκόμενος, σύμφωνα με την τραπεζική πιάτσα), να υποβαθμίσει την ελληνική οικονομία, επίσης, σε εκείνη την φάση, εκ του μη όντος. Με την υποβάθμιση εκείνη, η Ελλάδα τράβηξε τα φώτα της δημοσιότητας. Το spread άρχισε να ανεβαίνει και σταδιακά άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα δημοσιεύματα στο διεθνή τύπο που συζητούσαν το (απίθανο, τότε) ενδεχόμενο χρεωκοπίας της Ελλάδας.


Εντωμεταξύ ο νέος πρωθυπουργός συνέχισε να οργιάζει στο εξωτερικό, καταγγέλλοντας τους Έλληνες σαν συλλήβδην φοροφυγάδες, κλέφτες και λωποδύτες, καλλιεργώντας εντέχνως κλισέ που σε κάποιο βαθμό ήδη προϋπήρχαν. Αυτός βέβαια, θα τα έστρωνε όλα.


Η Ευρώπη από την πλευρά της, βλέποντας τη νέα κυβέρνηση «αποφασισμένη να εφαρμόσει το προεκλογικό της πρόγραμμα» άρχισε να κάνει τις πρώτες κρούσεις σχετικά με την ανάγκη λήψης μέτρων μείωσης του ελλείμματος. Η κυβέρνηση υποσχέθηκε αόριστα στην Ευρώπη ότι θα λάβει μέτρα, αλλά, αντί για μέτρα, είδαμε τον ΓΑΠ να λέει «τα βρήκαμε τα λεφτά» (που «υπήρχαν») και θα έκανε τελικά την περιβόητη αναδιανομή εισοδήματος που με τόση ένταση είχε υποσχεθεί προεκλογικά.


Όλοι νομίζαμε τότε ότι η κυβέρνηση δεν είχε αίσθηση της πραγματικότητας και ότι δεν ήξερε τι έκαμνε, αλλά τελικά εμείς ήμασταν αυτοί που δεν είχαμε αίσθηση της πραγματικότητας, όπως αποδείχθηκε στη συνέχεια.


Μπήκε ο Ιανουάριος και το πράγμα με το ελληνικό έλλειμμα σοβάρευε όλο και περισσότερο. Η Ευρώπη ζήτησε επιτακτικά Πρόγραμμα Σταθερότητας και η κυβέρνηση εμφάνισε ένα πρόγραμμα ανάξιο λόγου, γεμάτο αοριστολογίες για την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής.


Άρχισε τότε να τίθεται στα σοβαρά το ερώτημα του αν η Ελλάδα θα μπορεί να δανείζεται στο μέλλον.


Μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο, ο ΟΔΔΗΧ ήλθε σε προσυνεννόηση με ορισμένες μεγάλες τράπεζες που όρισε αναδόχους και εξέδωσε στις 25 Ιανουαρίου 2010 5ετή ομόλογα, μεγάλο μέρος των οποίων είχε συμφωνηθεί να καλύψουν οι τράπεζες-ανάδοχοι. Η κίνηση αυτή βοήθησε να ξεκινήσει καλά η δημοπρασία και, όταν είδαν οι αγορές ότι αγοράζονται τα ομόλογα, έσπευσαν όλοι να πάρουν ελληνικά ομόλογα! Κι εκεί που η κυβέρνηση ζητούσε 3 με 5 δις, της προσφέρθηκαν 25. Από αυτά πήρε τελικά τα 8.


Όσοι παρακολουθούσαμε την κατάσταση, πήραμε βαθιά ανάσα ανακούφισης. Η χώρα δεν θα χρεοκοπούσε, μπορούσε, ακόμη, να δανειστεί χωρίς πρόβλημα.


Λογαριάζαμε όμως χωρίς τον ξενοδόχο. Μέτρα η κυβέρνηση δεν έπαιρνε. Έφτασε στο σημείο ο αρχηγός της αντιπολίτευσης να τους λέει από το βήμα της Βουλής «ξεκολλήστε και πάρτε μέτρα»! Το spread συνέχιζε να ανεβαίνει.


Κάποια στιγμή ήρθε η 3η Μαρτίου 2010 και ο ΓΑΠ πήρε τελικά κάποια όντως σκληρά μέτρα (πολύ σκληρότερα από αυτά που είχε «υποσχεθεί» ο Καραμανλής), μειώνοντας δώρα και επιδόματα στους μισθούς. Ο κόσμος σοκαρίστηκε, αλλά τουλάχιστον το spread άρχιζε να πέφτει. Αμέσως μετά τα μέτρα έπεσε στις 287 μονάδες και προβλεπόταν στις 250-280 μονάδες για το επόμενο χρονικό διάστημα. Με επιμονή και σωστή διαχείριση, είναι βέβαιο ότι, σταδιακά, θα έπεφτε κι άλλο.


Ο ΓΑΠ όμως δεν μπορούσε να περιμένει να πέσει! Ήθελε «διεθνή στήριξη». Ξεκίνησε έναν μεγάαααλο και ένδοξο γύρο («σώζει την Ελλάδα) σε Ευρώπες και Αμερικές ζητώντας «στήριξη». «Στήριξη» για ποιο πράγμα. Διαλαλούσε στα πέρατα της οικουμένης ότι «δεν χρειάζεται χρήματα» και θέλει μόνον «στήριξη». Μα αφού το spread πέφτει άνθρωπέ μου, χάρη στα μέτρα που εσύ πήρες, τι άλλο θέλεις τώρα ως «στήριξη»; Μια χαρά τα καταφέρνεις μόνος σου.


Όταν όμως εκλιπαρείς για «στήριξη» είναι σαν να λες έμμεσα σε όλους, ότι δεν τα βγάζεις πέρα χωρίς να σε στηρίξουν. Κάπου εκεί το spread άρχισε να ανεβαίνει. Ήρθε και η φαιδρή ιστορία με την Κίνα και πήρε οριστικά την ανηφόρα.


Εκεί λοιπόν που παρακαλούσε για «στήριξη» και «πιστόλι πάνω στο τραπέζι» που «δεν το χρειαζόμαστε» αλλά «θέλουμε να υπάρχει», λήφθηκε με εκβιασμούς και πιέσεις η απόφαση της 25ης Μαρτίου από την Ευρώπη για «στήριξη» της Ελλάδας, για την περίπτωση που δεν θα μπορεί πια να δανείζεται από τις αγορές.


Κι αυτή η απόφαση δεν του άρεσε όμως τελικά του ΓΑΠ και άρχισε να θέλει να την τροποποιήσει. Όταν εξαιτίας αυτής της στάσης το spread άρχισε να παίρνει και πάλι την ανηφόρα, αμέσως μετά το Πάσχα, η κυβέρνηση άρχισε να ψάχνει για «βαθύ λαρύγγι», προσπαθώντας να πείσει τους ιθαγενείς ότι φταίει κάποιος άλλος και όχι ο ίδιος ο Παπανδρέου.


Και τότε φτάνει η 7 Απριλίου. Η ημέρα στην οποία η Τράπεζα της Ελλάδος απαγόρευσε, έμμεσα, το short selling, τοποθετώντας την κερδοσκοπική προθεσμία σε μία ημέρα, αντί για τρεις που ήταν επίσημα και δέκα που ήταν ανεπίσημα, μέχρι τότε: Το σκάνδαλο Τ+10 μόλις είχε αποκαλυφθεί ευρύτερα! Πολλοί το ήξεραν ήδη από τότε που συνέβαινε.


Ήταν όμως πια αργά. Στις 23 Απριλίου και αφού το spread είχε ξεφύγει από κάθε έλεγχο, ο ΓΑΠ ανακοίνωνε την υπαγωγή της Ελλάδας στο «μηχανισμό στήριξης» με ρομαντικό background το λιμάνι του Καστελλόριζου.